Sürdürülebilir Bir Sağlık Sistemi

Prof.Dr. Erdal H. Akalın

Sağlık Hizmetleri

Kronik Bakım/Hastalıkla Yaşama – Akut Bakım/İyileşme – Paliatif Bakım/Yaşam Sonu Sorunlarla Başetme – Koruyucu Bakım/Sağlıklı Kalma

Değişen İhtiyaçlar ve Sorunlar

-1900-1950 İnfeksiyon hastalıkları

-1950-2000 Episodik sağlık sunumu (Türkiye hala bu aşamada bulunmakta!)

-2000-2050 Kronik sağlık sunumu

[G. Anderson, Fostering better chronic care in a former colony: Ongoing policy challenges. Partnership for Solutions, 2004.]

 

Bilimsel Yaklaşım

“Global Culture of Science”

Akut sorunlardan kronik sorunlara yöneliş,

Yaşlanan nüfusu ön plana alan bir yaklaşım,

Sağlıkta uçurumları azaltmaya yönelik girişimler,

“Emerging and re-emerging” infeksiyon, hastalıklarına yönelik araştırmalar,

Bulaşıcı olmayan “emerging” hastalıkları (obesite gibi) yönetmeye hazırlanma.

[Ellias Zarhouni, M.D. Director, NIH, September 13, 2006]

 

Sağlık Politikaları Yönünden Yaklaşım

Önemli Konular/Beklentiler/Endişelendiren Gelişmeler

•Toplumsal gelişmeler

-Konfüzyon

.Kamu- Hastane ve sağlık kurumlarının bir iş yeri (business) düşüncesi çerçevesinde çalışmasını istemekte-israfı azaltmak, verimli çalışmak, düşük ücret politikaları izlemek, işgücü maliyetini azaltmak, karlı olmayan hizmetlerden vazgeçmek gibi.

.Toplum- Açık kapı politikası, ödeme güçlüğü olanlara tolerans, her zaman yeterli yatak, yüksek maliyetli ve sonuçları kanıta dayanmayan uygulamalara açık kurumlar.

.Sağlık kurumu yöneticisi- İFLAS !, acil serviste, yoğun bakımda gelir kaybı, ödeme güçlüğü olanlara tolerans ile ek gelir kaybı, sonuçta hizmetlerde, ücretlerde ve insangücünde kısıtlamalar.

[Mark Laret, CEO, UCSF Medical Center, 06 October 05]

•İnsangücü

-Özellikle yaşlı ve birden fazla kronik hastalığı olan hizmet alan (hasta) sayısının gün geçtikçe artmasına rağmen, sağlık çalışanı sayısında ve bulmada güçlük (hemşire, doktor, eczacı, radyoloji ve diğer alanlarda teknik eleman).

-Bulunmasında güçlük çekilen çalışanları elde etmek için rekabetin artması (ücretlerde yükselme, ani ve çok sayıda nitelikli çalışan kaybı).

[Mark Laret, CEO, UCSF Medical Center, 06 October 05]

•Yeni ve pahalı teknoloji ihtiyacı ve bu maliyetin absorbe edilmesi

-Imaging teknoloji- MR, CT, PET

-İnformasyon teknolojisi (IT)- Elektronik hasta kayıt sistemi (EHR), bilgisayara bağımlı hekim istem sistemi (CPOE), hasta güvenliği uygulamaları (ilaç yönetimi sistemleri)

-Geri ödeyicilerin (kamu ve özel sektör aynı yaklaşım içinde) tüm yüksek teknoloji maliyetini paket fiyatlar içine yedirme isteği ve uygulamaları

-Hasta güvenliği ve kalite iyileştirme programlarının maliyeti

[Mark Laret, CEO, UCSF Medical Center, 06 October 05]

•Geri ödeme

-Özellikle yüksek teknoloji ve yeteneğe dayalı sağlık hizmetinin sunumunda geri ödeme sorunları

.Paket fiyatlar

.Yeni teknoloji kullanımının (tanı ve tedavide) gözönüne alınmaması veya minimal farklarla ödenmesi

.Ödemelerin gecikmesi

•Refere hasta merkezi olmak

-Kompleks hastaların gönderildiği merkezlere geri ödeme veya ücretlendirmede bir ayrıcalık tanınmaması

•Eğitim veren merkez olma sorunu

-Öğrenci, asistan ve fellow eğitiminin gereklerinin yapılmasının maliyeti

-Yeni sağlık çalışanlarının oryantasyon, eski çalışanların sürekli eğitim gereksinmelerinin karşılanması

-Hasta güvenliği ve kalite iyileştirme programlarının maliyeti

 

Yaklaşımlar

Beklentiler/Yaklaşımlar

•Sağlık hizmeti sunmanın maliyetindeki büyüme, sağlık hizmetinin büyümesinden daha fazla olacaktır.

-İsraf ile mücadele

-Verimlilik

-Finansal riskin paylaşılması- PPP (private public payers systems)

-Rekabette artma

-Maliyet kontrol programları (ilaç ve tedavilerde, hekim ödemelerinde)

-Maliyet paylaşımı- co-payment

 

•Maliyet, kalite ve tüketici güvenini sürdürebilme sorunlarının çözümlenmesi ve bu konularda duyulan endişelere cevap verilmesi gerekmektedir.

-Sağlıkta kalite ve hasta güvenliği konularında şeffaflık

-Maliyet konusunda açıklık

-Hizmet bedellerinin topluma açık olması

 

•Nitelikli sağlık insangücü sorunu yaşanmaktadır ve bu sorun büyüyerek devam edecektir.

-Ücret politikaları

-Çalışan mutluluğunu arttırıcı önlemler

-Çalışan bağlılığını arttıran önlemler

-Nitelikli sağlık insangücünü sağlama yöntemleri

 

•Koruyucu sağlık hizmetleri ve hastalık yönetimi uygulamaları ön plana geçecektir.

-Sağlığın idamesi programları, sağlıklı kişilerde risk yönetimi

-Çocuk ve erişkin aşılanma programları

-Hastalık yönetimi (kronik hastalıklar ve sık karşılaşılan sorunlar için)(rehberler ve klinik performans ölçümü)

-Sağlık hizmeti sunumunun koordinasyonu

•Ücretlendirme ve performans değerlendirilmesi sistemleri yeniden gözden geçirilmelidir.

-Ücretlendirme sistemlerinin gözden geçirilmesi

-Sabit ücret + performansa göre prim (yıllık veya 6 aylık)

-Performans değerlendirilmesi

-P4P- Klinik, humanistik, ekonomik sonuçlar ve sisteme uyum kriterlerine göre performans değerlendirilmesi

•İnformasyon teknoloji (IT) ihtiyacı, yatırımı ve uygulamaları ön plana alınacaktır.

-Hasta güvenliği

-Kalite iyileştirme

-Sağlık ile ilgili informasyonun paylaşımı

-Sağlık hizmeti sunumunun integrasyonu

-Hasta güveninin sağlanması

[HealthCast 2020]

 

“21. Yüzyıl Sağlık Sistemine Doğru: Sağlık Reformu için Öneriler”

•Uygulanmakta olan ücret sisteminden “hakediş-fee-for service” vazgeçilip, kalite ve verimlilik öncelikli ve hasta sonuçlarını ölçen ve değerlendiren bir ücretlendirme sistemine geçilmelidir.

•Bağımsız bir ilaç, tıbbı cihaz ve teknoloji kurumu kurulmalıdır.

•Organizasyonel innovasyon, sağlık sunumunda koordinasyon teşvik edilmeli, finansal ve idari fonksiyonlar basitleştirilmelidir.

•İnformasyon teknolojisi sağlık hizmetlerinin merkezinde yer almalı, ulusal standartlar belirlenmelidir.

•Ulusal sağlık veri ambarı geliştirilmeli, bu veriler klinik uygulamalar, hasta sonuçları ve maliyeti içermelidir.

•Sağlık sigorta sisteminin yaygın ve birbirini desteleyecek şekilde geliştirilmesi gerekmektedir.

•Optimal sağlık paketini belirleyecek, tüm paydaşların içinde bulunduğu bağımsız bir kurul olmalıdır.

[Fresh Thinking Project, “Toward a 21st-Century Health Care System: Recommendations for Health Care Reform”, Ann Intern Med 2009; 150:493-495.]

 

SONUÇ

Yeni Yaklaşımlar Küresel Ekonomik Kriz

•Yerel ihtiyacı karşılayacak temel sağlık hizmetini sun,

•Hasta güvenliği, klinik sonuçlar ve verimlilik açısından optimal volüm, hacim ve insangücü ile çalış,

•Mükemmeliyet merkezleri ile farklılaş!

 

Son Söz

Başarılı Olmak İçin

•Hastanı tanı- “Know your patient”

–Demografi, hastalık dağılımı, klinik sonuçlar, sık koyulan tanılar, hasta memnuniyeti

•Klinik uygulamalarını bil- “Know your practice”

–Çalışan dağılımı (FTE), randevu ve çalışma planı, bölüm toplantıları, çalışma süreleri, aktivite surveyleri, performans ölçümü

•Süreçlerini bil- “Know your processes”

–Hasta hizmetleri süreci, destek süreçler, hasta bakımını indirekt olarak etkileyen faktörler

•İş patternlerini izle- “Know your patterns”

–Doluluk oranları, iletişim, kültür, sonuçların değerlendirilmesi, finansal değerlendirme ve paylaşım

[J Qual and Safety, 2003; 29:168]