Enfeksiyon Hastalıkları ve İnovasyon

Prof. Dr. H. Erdal Akalın

Tıpta inovasyon “hastaları tedavi edebilmek için yeni ve daha iyi tedavilerin bulunması ve uygulamasıdır” şeklinde tanımlanabilir. İnovasyon sadece yeni ilaç veya yeni tanı yöntemleri bulmak olarak kabul edilmemelidir. Tıpta inovasyon;

1.Hasta merkezli sağlık sunumu (en önemli olan konu, amaç, verilen sağlık hizmeti kalitesini iyileştirme, daha iyi klinik sonuçlara ulaşma, daha güvenilir ve verimli sağlık hizmeti sunma),

2.Bilimsel yeni buluşlar (amaç, yeni ve gerekli ilaç, aşı, cerrahi uygulama, tanı yöntemi, medical araç, informasyon teknolojisi, v.b. bulmak),

3.Tıp eğitiminde yeni ve daha iyi uygulamalar (amaç, en iyi adayları bularak geleceğin liderlerini hazırlamak),

4.Toplum ve sağlık politikalarında yeni reformlar (amaç güvenilir ve etkileyici liderlerin önderliğinde toplumun sağlık kalitesini iyileştirmek)  başlıkları altında toplanabilir.

Antropolog ve doktor T. Aidan Cockburn 1963 yılında yayınladığı “The Evolution and Eradication of Infectious Diseases” adlı kitabında şöyle diyor: “Çok uzun olmayan bir gelecekte, enfeksiyon hastalıklarından ciddi bir şekilde kurtulmuş olmayı düşünebiliriz. Hatta önemli enfeksiyon hastalıklarının dünya yüzünden kaybolduğunu görebiliriz.” Beş yıl sonra da o zamanki Amerikan Tıbbının en sorumlu ağızlarından birisi “bulunacak aşı ve antimikrobiyaller ile enfeksiyon hastalıkları ile ilgili kitabın kapanacağını, bu nedenle toplumun sınırlı kaynaklarını kronik hastalıklara ayırması gerektiğini” belirtti. Bu görüşlerin ikisinde de az da olsa bir gerçek payı, ama çok büyük oranda da hata payı bulunmaktadır.

Toplumun sağlık liderleri hata yapabilirler. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2004 yılında yayınladığı raporda, her yıl 57 milyon insanın %26’sının enfeksiyon hastalıkları nedeni ile öldüğünü bildirdi. Gelişmekte olan ülkelerde her 2 ölümden birisi hala enfeksiyon hastalıklarına bağlıdır. Bu enfeksiyon hastalıkları, hala sorun olan, bilinen hastalıklar olduğu gibi, yeni gelişen enfeksiyon hastalıkları da olabilmektedir. Bugün HIV/AIDS, Malarya, Tüberküloz (MDR), her türlü influenza, SARS, Batı Nil Ateşi, Kırım Kongo Hemorajik Ateşi gibi eski ve yeni enfeksiyon hastalıkları hem dünyada hem de ülkemizde sorun olmaya devam etmektedirler.

Önemli sorunlardan birisi de bugün kullanımda olan antimikrobiyal ajanlara karşı direnç gelişmesidir. Amerikan İnfeksiyon Hastalıkları Derneği’nin “Bad Bucks, No Drugs: No ESCAPE!” başlıklı raporu bu sorunun nerelere vardığını tüm açıklığı ile göstermektedir.

Hasta merkezli sağlık hizmeti sunumunda da önemli inovasyonlar vardır. Bunların belki de en ses getireni “sağlık hizmetine bağlı enfeksiyonlar” (health care associated infections) alanında uygulanmaktadır. “Institute of Healthcare Improvement” adlı kuruluşun başlattığı ve başarı ile tamamladığı “100,000 Life” projesi bunların en başarılarından birisidir.

Geleceğin sağlık uygulamaları daha karmaşık ve daha kısıtlamalar ile dolu olacaktır. Bu nedenle geç kalmadan sağlık kalitesini iyileştirmede, hasta odaklı, hasta güvenliğini ve verimliliği ön plana alan, kanıta dayalı uygulamalarla inovasyon yapmak zorunda olduğumuzu kabul etmeliyiz.

Kaynaklar

  1. Anthony S. Fauci. 2005 Robert H. Ebert Memorial Lecture. Emerging and Re-emerging infectious diseases: The perpetual challenge. Milbank Memorial Fund, 2005.
  2. Anthony S. Fauci. The global challenge of infectious diseases: the evolving role of the National Institutes of Health in basic and clinical research. Nature Immunology, 2005; 6:743-747.
  3. Boucher HW, Talbot GH, Bradley JS, Edwards JE, Gilbert D, Rice LB, Scheld M, Spellberg B, Bartlett J. Bad Bugs, No Drugds: No ESKAPE! An Update from the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2009; 48:1-12.
  4. Institute of Healthcare Improvement. www.ihi.org