Sağlıkta Yaşam Kalitesi Derneği (SAYKAD)

Sağlıkta Yaşam Kalitesi Derneği (SAYKAD), Türkiye’de bu alanda kurulmuş ilk ve tek dernek olarak etkinliklerini sürdürmektedir.

Derneğin tüzüğünde de yer alan amaçları, “Sağlıkta Yaşam Kalitesi (SYK)” kavramının toplum içinde gelişmesini ve yaygınlaşmasını sağlamak; sağlık alanında kullanılmakta olan korunma, tanı, tedavi ve rehabilitasyon teknolojilerini yaşam kalitesi açısından değerlendirmek ve toplumun yaşam kalitesi düzeyini belirlemeye ve geliştirmeye yönelik bilimsel etkinlikler yürütmektir. Derneğin merkezi İzmir’de bulunmaktadır. 2002 yılında kurulmuş olan derneğin ilk başkanı merhum Prof. Dr. Hüray Fidaner’dir. Halen başkanlık görevini Prof. Dr. Erhan Eser yürütmektedir.

Son sayıdaki yazılar için abonelik gerekmektedir

International Society for Quality of Life Research-ISOQOL (Uluslararası Yaşam Kalitesi Araştırmaları Derneği)

Uluslararası Yaşam Kalitesi Araştırmaları Derneği (International Society for Quality of Life Research-ISOQOL) 1993 yılında kurulan, merkezi Washington’da bulunan uluslararası bir dernektir. ISOQOL başkanlığını şu an Diane Fairclough yürütmektedir.

ISOQOL’ün görevi etkin müdahaleleri tanımlamak, sağlık hizmetlerinin kalitesini ve toplumların sağlık düzeylerini arttırmak için yaşam kalitesi ile ilişkili bilimsel sağlık çalışmalarını ve hasta merkezli diğer sonuçları/çıktıları geliştirmektir. ISOQOL sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçümünün kavramsallıktan uygulamaya ve pratiğe geçişine katkıda bulunmaktadır.

Son sayıdaki yazılar için abonelik gerekmektedir

Health Technology Assesment International

 

Health Technology Assessment International (HTAi) sağlık teknolojisi değerlendirmeleri (STD) yapan ya da kullanan akademik kuruluşlar, sağlık kuruluşları, endüstri ve resmi kuruluşları bir araya getirip bu alanı geliştirmeyi amaçlayan uluslararası profesyonel bir kuruluştur. HTAi sağlık hizmetlerinde yeniliklerin tanıtımı ve kaynakların verimli bir şekilde kullanılması alanlarında faaliyet göstererek, dünyada STD’nin gelişimini, tanıtılmasını ve kullanımını desteklemektedir.

Sekreteryası Kanada’nın Alberta şehrindeki Sağlık Ekonomisi Enstitüsü tarafından yürütülen HTAi’nin şu andaki başkanı Dr. Reiner Banken’dir.

HTAi, STD kullanıcıları, uygulayıcıları ve geliştiricilerinin bilim ve uygulamadaki gelişmeleri öğrenmeleri ve desteklemeleri için uluslararası profesyonel ve bilimsel bir forum olarak hizmet sunmaktadır. Karar vermeye yönelik ve farklı disiplinleri birleştirici STD’nin uygulamasını ve gelişmesini destekleyen HTAi, tüm dünyadan yeni üyeler kazanmaya çok büyük önem vermektedir.

HTAi’nin Amaçları[g1]

  • Sağlık sisteminde, akademik alanda, resmi ve özel kuruluşlarda STD yapan ya da kullananlar için bilimsel, bağımsız ve profesyonel bir merkez olarak hizmet veren uluslararası bir kuruluş olmak
  • Bu kuruluşun çalışmalarına sponsor ve mali destek sağlamak için HTAi’ye tüm dünyadan bireysel ve örgütsel üyelikleri arttırmak
  • Tüm alanlardan STD ve sağlık hizmetleri teknolojileriyle ilgili üyelerin ihtiyaçlarına ve ilgi alanlarına hitap eden ve kuruluşun uluslararası yapısını yansıtan yıllık toplantılar düzenlemek
  • Kuruluşun çalışmalarının ve amaçlarının üyeler ve STD paydaşları tarafından tam olarak anlaşıldığından emin olmak için internet sitesini ve diğer iletişim kaynaklarını geliştirmek
  • Toplantılar, yayınlar ve STD’nin kullanımını ve gelişimini destekleyen eğitim aktiviteleriyle bilgilerin, bilimsel yöntemlerin, belirli alanlardaki uzmanlıkların ve fikirlerin gelişimini ve paylaşımını desteklemek
  • STD girişimlerini gelişmekte olan ülkelerde desteklemek
  • Kuruluş üyelerinin ilgi alanlarını ve ihtiyaçlarını karşılayan STD ile ilgili yayınlar içeren uluslararası bir derginin yayınlanmasını ve tanıtımını yayımcılarıyla çalışarak desteklemek

HTAi’nin ilkesi, akademik kuruluşlar, resmi ve özel kuruluşlar, endüstri, kâr amacı gütmeyen özel sektör ve sağlık kuruluşları da dahil olmak üzere HTA’yı geliştiren ve uygulayan tüm tarafları bir araya toplamak ve bilgi paylaşımı sağlamaktır. Bu amaca yönelik olarak HTAi’ye bireysel ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar ile özel sektör kuruluşları olmak üzere farklı organizasyonel üyelikler kabul edilmektedir.

Akademik çevreler ile endüstri ve sağlık hizmetleri düzenlemelerinde STD’nin kullanımı ve gelişimi üzerine çalışan kişiler için bilimsel bir forum oluşturmayı amaçlamakta ve bu doğrultuda yıllık uluslararası toplantılar düzenlenmektedir. HTAi’nin bünyesinde, üyelerin ilgi alanlarına göre STD yapanlar/bilim adamları, klinisyenler, sağlık hizmetlerinde karar alma yetkisine sahip kişiler, kamu kurumları, hasta ve vatandaş katılımı, bilgi kaynakları, etik, hastane STD ve gelişmekte olan ülkelerdeki STD olmak üzere çeşitli ilgi grupları bulunmaktadır. Bu ilgi gruplarına, HTAi’ye üye olan bireyler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve özel sektör kuruluşlarının yanı sıra üye olmayan kişi veya kuruluşlar da diğer üyelerin davet etmesi durumunda katılabilmektedirler.

HTAi’nin resmi yayını olan International Journal of Technology Assessment in Health Care (IJTAHC) adlı dergi Cambridge University Press tarafından 3 ayda bir basılmaktadır. Dergi STD ile ilgili bilimsel görüş, çalışma ve aktivitelerin uluslararası düzeyde paylaşılmasını ve bu sayede sağlık hizmetleri geliştirenlere ve sağlık teknoloji değerlendirmeleri alanında çalışan araştırmacılara ulaşmayı hedeflemektedir.

HTAi, 2004 yılından beri her sene uluslararası HTAi kongrelerini de düzenlemektedir. 5. Uluslararası HTAi konferansı, Temmuz 2008’de HTA’nın doğum yeri olan Kanada Montreal’de düzenlenmiştir. Bu konferansın teması, Sağlık Teknoloji Değerlendirmesinin genel durumu olarak belirlenmiştir. Konferansta STD ve yönetimi, hastanelerde STD’nin rolü ve yeni teknolojilerin sunumları üzerinde durulmuş ve Amerika’daki değişik kültürler ve diller arasında bir köprü oluşturularak, STD üzerine yoğunlaşılmıştır. Tüm genel toplantıların Fransızca, Portekizce ve İspanyolca çevirileri yapılmıştır. 2009 yılındaki konferansın ise Singapur’da düzenlenmesi planlanmaktadır. Bu konferansta “Dünyanın değişik bölgelerinin ihtiyaçlarını karşılamak için HTA nasıl gelişmelidir?” “Global bir organizasyon olan HTAi bu role nasıl adapte olacaktır?” “Globalleşmenin HTA üzerinde ne gibi etkileri olacaktır?” temalarına yoğunlaşılacaktır.

Web sitesi: http://www.htai.org

 

ISPOR (International Society for Pharmacoeconomics and Outcomes Research)

Bu kurumun temel amacı, sağlık hizmetleri ve bu hizmetler dahilinde yapılan tıbbi girişimlerin hastaların sağlık ve yaşam kalitesine etkisini klinik ve ekonomik ölçütlerle değerlendiren bir disiplin olan ‘sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi ( )’ ve sağlık ekonomisinin bir alt dalı olan ‘farmakoekonomi’ alanlarının gelişmesine katkıda bulunarak, bu araştırmalardan elde edilen bilimsel verilerin sağlık hizmetleri alanında karar alma yetkisine sahip kişiler için faydalı bilgilere dönüşmesine yardımcı olmaktadır. Bu sayede sağlık alanındaki sınırlı kaynaklarının adil, akılcı ve verimli bir şeklide paylaştırılması hedeflenmektedir.

ISPOR bünyesinde sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi ile ilişkili farklı disiplinlerden araştırmacılar bir araya gelmektedir. Bu kapsam dahilinde belirlenen çalışma alanları arasında farmakoekonomi, epidemiyoloji (farmakooutcomes research epidemiyoloji), karar analizi, modelleme, risk değerlendirmesi gibi alanların yanı sıra bilgilerin doğrudan hastalardan elde edildiği ve klinik uygulamalarda kullanılan sağlık durumu ve yaşam kalitesi değerlendirmeleri, sağlık hizmetleri veritabanlarının analizi ile gözlemsel çalışmalardan elde edilen ‘gerçek-hayat’ verilerinin kullanımını sayılabilir.

ISPOR özel ve kamu sektöründe sağlık hizmetlerinin finansmanı ve geri ödeme alanlarında karar alıcı konumunda olanlara bilimsel bir çerçeve içinde yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu sayede, bilimsel veriler doğrultusunda verilecek akılcı kararların desteklenmesi yoluyla, sağlığa ayrılan kaynakların en iyi şekilde dağıtılması ve sağlık sisteminin verimliliğinin artırılmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir.

ISPOR’un Amaçları

Sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi alanında bilgi alış verişi sağlayan bilimsel bir forum oluşturmak,

Bilimsel çevreler ve sağlık çalışanları ile diğer araştırma, düzenleme ve eğitim grupları arasındaki iletişimi kolaylaştırmak ve teşvik etmek,

Devlet kuruluşları ve özel kuruluşlara, farmakoekonomi ve sağlık çıktılarının değerlendirilmesi alanlarındaki araştırmaların uygulama alanları üzerine eğitim olanakları sağlamak,

Farmakoekonomi ve sağlık hizmetleri sonuçlarının değerlendirilmesi ile ilgili kamu politikası geliştirilmesine destek olmak,

Farmakoekonomi ve sağlık sonuçların değerlendirilmesi konusundaki eğitim etkinlikleri destekleyerek farmakoekonomi bilimini ilerletmek,

Aşağıda belirtilen yöntemler aracılığıyla farmakoekonomi bilimi ile sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi uygulamalarını kamu organlarında öncelik düzeyini artırmak.

-Farmakoekonomi ve sağlık sonuçları ile ilgili olan sağlık hizmetleri müdahalelerindeki öncelikli konularda araştırmaları desteklemek,

-Bu konularla ilgili farmakoekonomik analizlerin ve sağlık çıktılarını değerlendiren çalışmaların sonuçlarını kullanılabilir hale getirip bilimsel ortamlarda (kongre, dergi vs) sağlık çalışanları ve karar alıcı durumundakilere ulaştırmak,

-Bu konularla ilişkili kamu yararını gözeten politika kararlarının alınabilmesi için bilimsel dayanağı olan kanıtlar geliştirmek, Bu kanıtları ve bilgileri devlet organları ve kamukuruluşları için temin etmek.

Farmakoekonomi ve sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi alanlarında bireysel başarıların fark edilmesini sağlamak,

Farmakoekonomi ile sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi alanlarında ve bu alanların uygulamasında yer alan bireylerin kariyer gelişimine yardımcı olmak.

Üyeler ve Etkinlikler

ISPOR, hem bireysel hem de kurumsal üyelik seçenekleri sunmaktadır. Dünya genelinde 97 ülkeden 4.100’ün üzerinde üyesi olan ISPOR’un bu üyelerinin yaklaşık yarısıAmerika Birleşik Devletleri’nde, %35’i ise Avrupa kıtasında bulunmaktadır. Kanada, Asya, Rusya, Afrika ve Latin Amerika’dan da katılımcı üyeler bulunmaktadır. ISPOR üyelerinin %36’sı maliyet çalışmalarıyla, %28’i sağlık politikası çalışmalarıyla, %18’i bilgilerin doğrudan hastalardan toplandığı sağlık durumu ve yaşam kalitesi çalışmalarıyla ilgilenirken diğer üyeler de klinik ve yöntemsel çalışmalarla ilgilenmektedirler.

Uluslararası ve yerel düzeydeki çalışmaları destekleyen ISPOR’un; biri de Türkiye’de olmak üzere, dünya çapında 31 yerel bölümü bulunmaktadır. Bu yerel bölümler farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi alanlarında araştırmacılara, sağlık hizmeti sektörü çalışanlarına ve karar alma yetkisine sahip olan kişilere bilgilerini bölgesel düzeyde paylaşma olanağı sağlamaktadır.

ISPOR farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi alanlarındaki eğitim çalışmalarına da destek vermektedir. Buna paralel olarak, hem öğrenciler hem de farmakoekonomi alanında eğitim verenler için birçok eğitim programı, kaynak ve araç sunmaktadır. ISPOR’un eğitimde kullandığı kaynaklar arasında kısa süreli kurslar, uluslararası toplantılar, uzaktan eğitim programları ve eğiticilere yönelik eğitim araçları sayılabilir.

ISPOR, ekonomik/farmakoekonomik çalışmalar, yaşam kalitesi, sağlık sonuçları değerlendirmeleri, hasta uyumluluğu gibi konular ile etik ve iyi klinik uygulamalar alanlarında yöntemlerin geliştirilmesi, ortak terminoloji oluşturulması ve kılavuzlar yayınlamak yoluyla uygulamayı geliştirmek konusunda çalışmalar yapmaktadır.

ISPOR ayrıca farklı ülkelerdeki sağlık hizmetleri politikaları hakkında değerlendirmeler yaparak yayınlamaktadır. ISPOR’un en önemli yapılanmalarından biri de “İyi Araştırma Uygulamaları” ve benzeri alanlarda çalışmalar yapılabilmesi amacıyla çeşitli çalışma grupları oluşturulmasıdır. Temel olarak sağlık hizmetleri ile ilgili sonuçların değerlendirilmesi ve bu değerlendirme sonuçlarının sağlık hizmetlerinde yeni kararlar almak üzere kullanılması amacıyla kurulmuş olan ISPOR çalışma gruplarından birkaçı şunlardır:

-Sağlıkta Birleşik (Konjoint) Analiz ÇalışmaGrubu,

-İlaç Maliyet Standartları Çalışma Grubu,

-Bilgilerin Doğrudan Hastalardan Toplandığı Çıktılar: Çocuklarda ve Ergenlerde,

-Bilgilerin Doğrudan Hastalardan Toplandığı Çıktıların İçerik Geçerliliğinin Tespit Edilmesi ve Yayınlanması Çalışma Grubu,

-Bilgilerin Doğrudan Hastalardan Toplandığı Çıktılar: Mevcut Araçların Kullanılması ve Değişimi Çalışma Grubu,

-Maliyet-Etkinlik Araştırmalarında Kalite Geliştirme Çalışma Grubu,

-Retrospektif Veritabanı Analizi için İyi Araştırma Uygulamaları Çalışma Grubu,

ISPOR 1997’den bu yana her yıl uluslararası toplantılar düzenlemektedir. Bu toplantılara endüstri, akademi ve tıp çevreleri ile öğrenciler katılmaktadır. Bu yıl 15.’si düzenlenen Kuzey Amerika toplantısı Mayıs 2009’da Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilmiştir. Bir sonraki uluslararası yıllık Kuzey Amerika toplantısı Mayıs 2010’da yine Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilecektir. Ayrıca 1998’den bu yanaAvrupa’da her yıl düzenlenmekte olan kongre, bu yıl Ekim ayında Fransa’da yapılacaktır.

Belirli aralıklarla düzenlenen konferanslardan Latin Amerika Konferansı Eylül 2009’da Brezilya’da, Asya-Pasifik Konferansı ise Eylül 2010’da Tayland’da düzenlenecektir. Bunların yanı sıra ISPOR, çeşitli sempozyumlar ve yalnız davet ile katılımcı kabul edilen toplantılar da düzenlemektedir. ISPOR’un araştırıcılara sunduğu birçok başvuru kaynağı bulunmaktadır. Bu kaynaklardan birisi her yıl düzenlenen uluslararası toplantılarda, Avrupa Kongresi’nde, Latin Amerika Konferansı’nda ve Asya-Pasifik Konferansı’nda 1998’den günümüze kadar sunulan araştırma yazılarının yer aldığı veritabanıdır. Bu veritabanında hastalık, konu başlığı, toplantı, kongre ve konferans kategorilerine göre araştırma yapılabilmektedir. Bu sayımızda detaylı tanıtımı yapılan dergisi de ISPOR tarafından 2 ayda bir basılmaktadır. Bunların yanı sıra ISPOR, sağlık hizmetlerinin maliyeti, güvenilirliliği ve kalitesi üzerine 5 farklı kitabın yayınını da üstlenmiştir.

ISPOR’un 2010 yılı için açıkladığı vizyonunda bölgesel ISPOR gruplarının büyümesinin destekleneceği; maliyet ve sağlık hizmetleri üzerine üretilen ve kullanılan bilgilerle ilgilenen bireyleri ISPOR bünyesine almak için kapsamın genişletileceği; biyoteknoloji ürünleri, genomik uygulamalar ve medikal malzemeler üzerine yoğunlaşmış bireylerin üye olarak kazandırılacağı ve sağlık alanında karar alma yetkisine sahip olanlara etkin bir şekilde ulaşılacağı belirtilmiştir.

Kaynak

http://www.ispor.org

ISPOR-Türkiye

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay – Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji AD

Uluslararası ve yerel düzeydeki çalışmaları destekleyen ISPOR’un (International Society for Pharmacoeconomics and Outcomes Research) Türkiye’nin de içinde yer aldığı 31 yerel bölümü bulunmaktadır. Başkanlığı Prof. Dr. Cankat Tulunay tarafından yürütülmekte olan ISPOR-Türkiye, Ocak 2006’dan bu yana faaliyet göstermektedir. ISPOR-Türkiye ilaç düzenlemeleri, onayı ve geri ödeme prosedürlerinde farmakoekonomi bilincini geliştirmek amacıyla Türk Klinik Farmakoloji Derneği’nin alt organizasyonu olarak kurulmuştur.

ISPOR-Türkiye Bölümü’nün görevleri farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi konularıyla ilgilenen araştırıcıların, sağlık hizmeti sektörü çalışanlarının ve karar alma yetkisine sahip olan kişilerin bilgilerini paylaşabilecekleri bir ortam sağlamak ve farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi konularıyla ilgilenenler için bölgesel düzeyde kaynak olarak rol oynamaktır.

ISPOR-Türkiye ile Türk Klinik Farmakoloji Derneği’nin görev tanımlarında ortak hususlar bulunduğundan, ISPOR-Türkiye dernek tarafından olduğu kadar dernek üyeleri tarafından da desteklenmektedir. Türk Klinik Farmakoloji Derneği üyeleri aynı zamanda ISPOR-Türkiye Bölümü’nün de üyesi olmaktadır. Aktif üyelik için ISPOR-Türkiye yönetim kuruluna yazılı başvuru gerekmektedir.

ISPOR-Türkiye üyeleri güncel konuların tartışıldığı ve ilgili gruplarla en uygun çözümlerin paylaşıldığı aylık toplantılar düzenlemektedir. Yönetim kurulu ise en az 2 ayda bir toplanmaktadır. ISPOR-Türkiye Bölümü kuruluşundan bu yana çeşitli sempozyumlar ve çalıştaylara ek olarak çalışmaların sunulduğu, tartışıldığı ve genel fikirlerin paylaşıldığı yıllık toplantılar da düzenlemektedir.

Mayıs 2006’da düzenlenen 1. Genel Toplantı’da Türkiye’deki mevcut geri ödeme konuları ve öncelikleri tartışılmıştır. Yine 2006 yılından beri gerçekleştirilen Amerika ve Avrupa’daki ISPOR kongrelerinde Türkiye bölümüne özgü çalıştaylar düzenlenmiştir. Ayrıca, Türkiye’deki farmakoekonomi çalışmalarını desteklemek amacıyla akılcı ilaç kullanımı ve farmakoekonomi konusunda 2006 yılında 4, 2007 yılında ise 6 yerel toplantı düzenlenmiştir. Bununla birlikte uluslararası kongre,sempozyum ve toplantılara ISPOR-Türkiye Bölümü olarak katılımlar gerçekleştirilerek Türkiye’nin farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi alanlarında temsiliyeti sağlanmıştır. Bunlara ek olarak, 2007 yılında yapılan çalışmalar kapsamında ilaç firmaları ve toplum güvenliği temsilcilikleriyle grup toplantıları organize edilmiştir. ISPOR-Türkiye Bölümü “Avrupa Farmakoekonomi ve Sağlık Sonuçlarının Değerlendirilmesi Topluluğu”nun kurulması çalışmalarında da görev almaktadır. Bu organizasyonlara ek olarak, ISPOR terimler kitabı ve ISPOR Farmakoekonomi kitabı kullanıcılara sunulmak üzere Türkçeye çevrilmiştir.

ISPOR-Türkiye, 2009 yılı çalışmaları kapsamında 29-31 Ekim 2009 tarihleri arasında Türk Klinik Farmakoloji Derneği ve Liverpool Üniversitesi ile ortaklaşa olarak Türkiye’de Farmakoekonomi konulu bir toplantı düzenleyecektir. Toplantıda temel olarak Kanıta Dayalı Farmakoterapi ve Sağlık Teknolojisi Değerlendirmeleri (Health Technology Assessment – HTA), Türkiye’deki Yeni Geri Ödeme Sistemi ve Türk İlaç Endüstrisine Etkileri ile Türkiye’de HTA’nın gelişimi ve sağlık sistemine katkısı ile ilgili oturumlar düzenlenecek ve yabancı katılımcıların da katkısıyla farklı ülkelerdeki HTA uygulamaları Türkiye sağlık sistemi içinde değerlendirilerek Türkiye için sunulan öneriler tartışılacaktır. ISPOR-Türkiye’nin geleceğe yönelik çalışmaları kapsamında ise Mart 2010’da onkologlara yönelik düzenleyeceği Farmakoekonomi Toplantısı ile Nisan 2010’da düzenleyeceği Orta-Güney-Doğu Avrupa Farmakoekonomi Toplantısı yer almaktadır.

International Society for Pharmacoeconomics and Outcomes Research (ISPOR)

1995 yılında kurulan ve merkezi ABD’deki Lawrenceville’de bulunan uluslararası bilimsel bir kurumdur. ISPOR başkanlığını şu an Dr Michael Barry yürütmektedir.

Bu kurumun temel amacı, sağlık hizmetleri ve bu hizmetler dahilinde yapılan tıbbi girişimlerin hastaların sağlık ve yaşam kalitesine etkisini klinik ve ekonomik ölçütlerle değerlendiren bir disiplin olan ‘sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi (outcomes research)’ ve sağlık ekonomisinin bir alt dalı olan ‘farmakoekonomi’ alanlarının gelişmesine katkıda bulunarak, bu araştırmalardan elde edilen bilimsel verilerin sağlık hizmetleri alanında karar alma yetkisine sahip kişiler için faydalı bilgilere dönüşmesine yardımcı olmaktadır. Bu sayede sağlık alanındaki sınırlı kaynaklarının adil, akılcı ve verimli bir şeklide paylaştırılması hedeflenmektedir.

ISPOR bünyesinde sağlık sonuçlarının değerlendirilmesi ile ilişkili farklı disiplinlerden araştırmacılar bir araya gelmektedir. Bu kapsam dahilinde belirlenen çalışma alanları arasında farmakoekonomi, epidemiyoloji (farmakoepidemiyoloji), karar analizi, modelleme, risk değerlendirmesi gibi alanların yanı sıra bilgilerin doğrudan hastalardan elde edildiği ve klinik uygulamalarda kullanılan sağlık durumu ve yaşam kalitesi değerlendirmeleri, sağlık hizmetleri veritabanlarının analizi ile gözlemsel çalışmalardan elde edilen ‘gerçek-hayat’ verilerinin kullanımını sayılabilir.
ISPOR özel ve kamu sektöründe sağlık hizmetlerinin finansmanı ve geri ödeme alanlarında karar alıcı konumunda olanlara bilimsel bir çerçeve içinde yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu sayede, bilimsel veriler doğrultusunda verilecek akılcı kararların desteklenmesi yoluyla, sağlığa ayrılan kaynakların en iyi şekilde dağıtılması ve sağlık sisteminin verimliliğinin artırılmasına katkıda bulunulması hedeflenmektedir.

Üyeler ve Etkinlikler

ISPOR, hem bireysel hem de kurumsal üyelik seçenekleri sunmaktadır. Dünya genelinde 97 ülkeden 4.100’ün üzerinde üyesi olan ISPOR’un bu üyelerinin yaklaşık yarısı Amerika Birleşik Devletleri’nde, %35’i ise Avrupa kıtasında bulunmaktadır. Kanada, Asya, Rusya, Afrika ve Latin Amerika’dan da katılımcı üyeler bulunmaktadır.

Uluslararası ve yerel düzeydeki çalışmaları destekleyen ISPOR’un; biri de Türkiye’de olmak üzere, dünya çapında 31 yerel bölümü bulunmaktadır. Bu yerel bölümler farmakoekonomi ve sonuçların değerlendirilmesi alanlarında araştırmacılara, sağlık hizmeti sektörü çalışanlarına ve karar alma yetkisine sahip olan kişilere bilgilerini bölgesel düzeyde paylaşma olanağı sağlamaktadır.
ISPOR, ekonomik/farmakoekonomik çalışmalar, yaşam kalitesi, sağlık sonuçları değerlendirmeleri, hasta uyumluluğu gibi konular ile etik ve iyi klinik uygulamalar alanlarında yöntemlerin geliştirilmesi, ortak terminoloji oluşturulması ve kılavuzlar yayınlamak yoluyla uygulamayı geliştirmek konusunda çalışmalar yapmaktadır. ISPOR ayrıca farklı ülkelerdeki sağlık hizmetleri politikaları hakkında değerlendirmeler yaparak yayınlamaktadır.
ISPOR’un en önemli yapılanmalarından biri de “İyi Araştırma Uygulamaları” ve benzeri alanlarda çalışmalar yapılabilmesi amacıyla çeşitli çalışma grupları oluşturulmasıdır.

ISPOR 1997’den bu yana her yıl uluslararası toplantılar düzenlemektedir. Bu toplantılara endüstri, akademi ve tıp çevreleri ile öğrenciler katılmaktadır. Bu yıl 15.’si düzenlenen Kuzey Amerika toplantısı Mayıs 2009’da Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilmiştir. Bir sonraki uluslararası yıllık Kuzey Amerika toplantısı Mayıs 2010’da yine Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleştirilecektir. Ayrıca 1998’den bu yana Avrupa’da her yıl düzenlenmekte olan kongre, bu yıl Ekim ayında Fransa’da yapılacaktır. Belirli aralıklarla düzenlenen konferanslardan Latin Amerika Konferansı Eylül 2009’da Brezilya’da, Asya-Pasifik Konferansı ise Eylül 2010’da Tayland’da düzenlenecektir. Bunların yanı sıra ISPOR, çeşitli sempozyumlar ve yalnız davet ile katılımcı kabul edilen toplantılar da düzenlemektedir.
ISPOR’un araştırıcılara sunduğu birçok başvuru kaynağı bulunmaktadır. Bu kaynaklardan birisi her yıl düzenlenen uluslararası toplantılarda, Avrupa Kongresi’nde, Latin Amerika Konferansı’nda ve Asya-Pasifik Konferansı’nda 1998’den günümüze kadar sunulan araştırma yazılarının yer aldığı veritabanıdır. Bu veritabanında hastalık, konu başlığı, toplantı, kongre ve konferans kategorilerine göre araştırma yapılabilmektedir.
ISPOR’un 2010 yılı için açıkladığı vizyonunda bölgesel ISPOR gruplarının büyümesinin destekleneceği; maliyet ve sağlık hizmetleri üzerine üretilen ve kullanılan bilgilerle ilgilenen bireyleri ISPOR bünyesine almak için kapsamın genişletileceği; biyoteknoloji ürünleri, genomik uygulamalar ve medikal malzemeler üzerine yoğunlaşmış bireylerin üye olarak kazandırılacağı ve sağlık alanında karar alma yetkisine sahip olanlara etkin bir şekilde ulaşılacağı belirtilmiştir.

Sağlık Bakanlığı Türkiye Sağlık Kurumu Sağlık Ekonomisi ve Finansmanı Bölümü

Uz. Hakan Oğuz ARI – Dr. Hasan Gökhun ÖNCÜL

Hıfzıssıhha Mektebi’nin kuruluşu ile ilgili ilk karar, 17.5.1928 gün ve 1267 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi Hakkında Kanun” da yer almışsa da, fiili kuruluş tarihi 2 Kasım 1936’dır.

Bu kanunda tek bir kuruluş olarak yer alan Merkez Hıfzıssıhha Müessesesi, 30.12.1940 gün ve 3959 sayılı kanunla, Hıfzıssıhha Enstitüsü ve Hıfzıssıhha Mektebi olarak iki kuruluş haline dönüştürülmüştür.

İlk kuruluş kanununda Hıfzıssıhha Mektebi’nin daha çok eğitim amacı ön plana çıkarılmıştır. 02.01.1941 tarih ve 3959 sayılı kanun ile okulun amaç ve işlevleri genişletilmiştir. Bu çerçevede kanunun 7., 8. ve 9. maddeleri düzenlenmiş ve bu maddeler kurumun eğitimle ilgili görevlerini biraz daha genişletmiştir.

Hıfzıssıhha Mektebi, kuruluş tarihinden itibaren koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetleri ile halk sağlığı kapsamına giren pek çok konuda görev alan veya alacak olan her kademedeki personelin eğitimi için ulusal ve uluslararası kısa ve uzun dönemli eğitim programları düzenleyerek ve bilimsel araştırmalar ile yayınlar yaparak ülkemiz sağlık sisteminde büyük bir boşluğu doldurmuştur.

Eğitim ve araştırma faaliyetlerini sürdüren Hıfzıssıhha Mektebi, 1982 yılında çıkan Yüksek Öğretim Kanunu ile fonksiyonunu kaybetmiş ve akademik personeli üniversitelere geçmiştir. 2003 yılı Mart ayında ise, Sağlıkta Dönüşüm Programı faaliyetleri altında Cumhuriyetimizin kuruluşu ile birlikte var olan fakat zamanla sadece yasalarda varlığını sürdüren Hıfzıssıhha Okulu’nu çağdaş bir anlayışla ve günümüzün ihtiyaçlarına cevap verecek tarzda yeniden canlandırmak amacıyla Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü yeniden kurulmuş ve 23 sayılı çalışma yönergesi ile görev ve sorumluluk alanları belirlenmiştir.

Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü 2003 yılından itibaren yürütmekte olduğu faaliyetlerini Makamın 10 Ekim 2008 tarihli ve 2233 sayılı Olur’ları ile Türkiye Sağlık Kurumu adı altında Sağlık Bakanlığı’na bağlı müstakil bir birim olarak sürdürmek üzere yeniden yapılanmıştır. Hıfzıssıhha Mektebi tarafından yürütülen tüm faaliyetler Türkiye Sağlık Kurumu’na devredilmiştir. Yeniden yapılanma ile yürütülen çalışmaların devamlılığının sağlanması, sağlık sistemimizin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi, sektörler arası ve uluslararası işbirliğine ilişkin faaliyetlerin hızlı ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi amaçlanmıştır.

Bu gelişmeler altında, daha önce Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü altında Sağlık Ekonomisi ve Finansmanı ile Akılcı İlaç Kullanımı ve Farmakoekonomi konularında çalışmak üzere kurulmuş olan bölümümüz Türkiye Sağlık Kurumu organizasyon yapısı altında faaliyetlerini sürdürmektedir.

Bölümümüzün ana çalışma konularına ilişkin bazı başlıklar şunlardır:

Ulusal Sağlık Hesapları çalışmaları

Akılcı İlaç Kullanımı çalışmaları

Klinik Tanı ve Tedavi Rehberlerinin hazırlanması ve güncellenmesi

İlgili mevzuat çalışmalarına katkı sağlanması

Eğitim faaliyetleri

Yayın faaliyetleri

Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla ilişkiler

Ulusal Sağlık Hesapları (USH), ülkelerin farklı kurum ve kuruluşlarının tüm sağlık giderleriyle ilgili bir akış şemasının çıkarılması, kişilerin gerek sağlık sigortası, gerekse kendi ceplerinden yaptıkları sağlık harcamalarının dağılımı ve miktarlarının saptanması ve tüm bunların uluslararası karşılaştırmaları sağlayacak standartlarda yapılabilmesi için OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü-Organisation for Economic Co-operation and Development) Sağlık Hesapları Sistemi çerçevesinde geliştirilmiş bir sistemdir. Bu anlamda Sağlık Bakanlığı, ilk USH çalışmasına İI Sağlık Projesi kapsamında; 1999-2000 USH’nı ortaya koymak üzere Harvard Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu, Uluslararası Sağlık Sistemleri Grubu ve Sağlık İdaresi Araştırmaları İşletmesi (SİAR) ile birlikte Ekim 2001 tarihinde başlamış ve Nisan 2004 tarihinde tamamlamıştır.

Bu çalışmada sağlık sisteminin performansını iyileştirmede kullanılabilecek temel bilgileri sağlamak ve uluslararası karşılaştırmalarda Türkiye’nin konumunu ortaya koyabilmek hedeflenmiştir.

2001 ve daha sonraki yıllar için Ulusal Sağlık Hesapları çalışmalarının Türkiye İstatistik Kurumu’nda (TÜİK) kurumsallaştırılmasına karar verilmiştir. Bölümümüz bu çalışmalara her aşamada destek vermektedir. Gerek USH formatına uygun olarak veri toplanması, gerekse bu verilerin analizi hususunda TÜİK ile koordine olarak çalışılmakta ve teknik destek sağlanmaktadır.

Bu çerçevede USH ile ilgili alt harcama bileşenleri izlenmekte ve ülkemizde yapılan sağlık harcamalarının analizine imkan verilmektedir. Bu manada özellikle koruyucu sağlık harcamaları, ilaç harcamaları ve kamu-özel sağlık harcamalarının yıllara göre değişimi izlenmekte ve raporlanmaktadır. Bu sayede özellikle son yıllarda sağlık sistemi üzerinde yapılan politika değişikliklerinin yansımaları takip edilebilmektedir.

Akılcı İlaç Kullanımı çalışmaları

Akılcı İlaç Kullanımı çalışmaları kapsamında, Farmakoterapi Eğitici Eğitimleri gerçekleştirilmektedir. Bu kapsamda üniversite öğretim üyeleri ve sahada çalışan hekimlerden oluşan toplam 193 kişiye eğitici eğitimi verilmiştir. Eğitim alan eğiticiler tarafından sahada yapılan eğitimler ile 1.048 hekime de Akılcı İlaç Kullanımı Eğitimi verilmiştir. 22-23 Aralık 2006 tarihleri arasında Ankara’da Akılcı İlaç Kullanımı Çalıştayı gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında hem saha araştırmalarına hem de eğitim faaliyetlerine devamedilmektedir.

Klinik Tanı ve Tedavi Rehberlerinin hazırlanması ve güncellenmesi

İlgili mevzuat çalışmalarına katkı sağlanması Eğitim faaliyetleri Yayın faaliyetleri 2002 yılında birinci basamakta çalışan hekimlere yönelik olarak “Birinci Basamağa Yönelik Tanı ve Tedavi Rehberleri” basılmış, 2003 yılında da 39 olan rehber sayısı 69’a çıkarılacak şekilde güncellenip tekrar basımı gerçekleştirilmiştir. Bu rehberlerin güncellenme çalışmaları halen devam etmektedir. Birinci Basamağa Yönelik Zehirlenmeler Tanı ve Tedavi Rehberleri’nin 2004 yılında başlayan hazırlık çalışmaları tamamlanmış ve Ekim 2007 tarihinde basımı gerçekleştirilmiştir.

İlgili mevzuat çalışmalarına katkı sağlanması

Ülkemizde özellikle son yıllarda hız kazanan Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu çalışmaları kapsamında, ilgili toplantı ve komisyon görüşmelerine katılım sağlanarak yapılan araştırma ve çalışmaların sonuçları paylaşılmış ve karar vericiler için politika analizlerinde yol gösterici veriler sağlanmıştır.

Eğitim Faaliyetleri

Sağlık Ekonomisi ve Akılcı İlaç Kullanımı çalışmaları kapsamında bölümümüzce Akılcı Farmakoterapi Eğitici Eğitimi ve Akılcı Farmakoterapi Eğitimleri düzenlenmektedir.Ayrıca Dünya Sağlık Örgütü işbirliği ile “Evidence, Money&Drug Selection Farmakoekonomi Eğitimi”- Farmakoekonomi Eğitimi” de düzenlenmiştir.

Sağlık Ekonomisi başlığı kapsamında “Sağlık Ekonomisi Üzerine Kısa Süreli Kurs” düzenlenmiş olup, 2008 yılı içinde, ileri düzey sağlık ekonomisi eğitimi ve sağlık teknolojileri değerlendirme eğitimi yapılması planlanmıştır.

Yayın faaliyetleri

Aşağıdaki kitaplarımızın basım işlemleri tamamlanmış bulunmaktadır. Birinci Basamağa Yönelik Tanı ve Tedavi Rehberleri 2003 Birinci Basamağa Yönelik Zehirlenmeler Tanı ve Tedavi Rehberleri 2007

1. Birinci Basamağa Yönelik Tanı ve Tedavi Rehberleri 2003

2. Birinci Basamağa Yönelik Zehirlenmeler Tanı ve Tedavi Rehberleri 2007

3. Türkiye Ulusal Sağlık Hesapları 1999-2000

4. Türkiye Ulusal Sağlık Hesapları Hane Halkı Sağlık Harcamaları 2002-2003

5. Türkiye’de Sağlığa Bakış 2007

Ayrıca, Dünya Sağlık Örgütü’nden alınan izne dayalı olarak 10 adet kitabın çevirileri yapılmış ve basım işlemleri gerçekleştirilmiştir. Söz konusu kitapların tümüne Müdürlüğümüz web sitesi aracılığıyla elektronik kütüphane bölümünden ulaşılması mümkündür (http://www.hm.saglik.gov.tr/index.php?option=com_wrapper&Itemid=35).

Ulusal ve Uluslararası kurum ve kuruluşlarla ilişkiler

Bölümümüz Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD), Dünya Bankası (WB), üniversiteler, Sosya lGüvenlik Kurumu, Devlet Planlama Teşkilatı, Maliye Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu ile yakın ilişki içinde çalışmaktadır.

Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında yürütülen alt bileşenlerden olan D.2. Halk Sağlığı Okulu’nun Güçlendirilmesi başlığı Kurum Başkanlığımız tarafından yürütülmektedir. Bu kapsamda periyodik olarak yapılan gözden geçirme toplantılarına katılım sağlanmakta ve yürütülen projelerin özelliklerine göre ilgili kurumların uzmanları ile çeşitli toplantı, seminer ve çalıştaylarda bir araya gelinerek ortak çalışma platformları oluşturulmaktadır.

Avrupa Birliği uyum sürecinde Dışişleri Bakanlığı ile birlikte “İşçilerin Serbest Dolaşımı” toplantılarına, WHO Avrupa Bölgesi Ofisi tarafından düzenlenen ve WHO Avrupa Bölgesi Sağlık Bakanlarının katıldığı toplantılara hazırlık amacıyla gerçekleştirilen Yüksek Düzeyli Memurlar Komitesi çalışmalarına, OECD tarafından düzenli olarak gerçekleştirilen Ulusal Sağlık Hesapları Uzmanları ve Ulusal Veri Sorumluları toplantılarına katılım sağlanmaktadır.

TÜİK tarafından düzenlenen Hastane ve Sağlık Harcamaları İstatistikleri konulu projeye, Sağlık Bakanlığının Stratejik Planı konulu toplantılara, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Finansman Yönetiminin Güçlendirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması İçin Altyapı Geliştirilmesi Araştırma Projesi toplantılarına katkı sağlanmaktadır.

Bu kapsamda bölümümüzün çalışma alanına giren konularda ilgili kuruluşlarca düzenlenen çeşitli toplantı ve eğitim programlarına katılım sağlayarak, insan gücü kapasitemizin geliştirilmesi ve ülkemiz ihtiyaçlarına yönelik veri üretilerek politika oluşturulma sürecine katkı sağlanması hedeflenmektedir.

OECD Sağlık Bakanları toplantısı sırasında gerçekleştirilen temaslarda gündeme gelen ve OECD ELSA Direktörlüğü Sağlık Bölümü tarafından hazırlanan, “Türkiye Sağlık Sistemi İncelemesi” çalışması teknik açıdan tamamlanmış olup, basım aşamasına gelinmiştir. Bu raporun hazırlanması esnasında Kurum Başkanlığımız, Sağlık Bakanlığı adına koordinasyondan sorumlu birim olarak belirlenmiş ve bugüne kadar konu ile ilgili çalışmaları yürütmüştür.

“OECD Türkiye Sağlık İncelemesi Raporu”, ülkemizde son yıllarda Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında yapılan reformların incelendiği ve sonuçlarının da paylaşıldığı önemli bir çalışmadır. Raporun 2009 yılı başında kamuoyuile paylaşılması planlanmaktadır.

Yapılması Planlanan Çalışmalar

Bölüm Çalışanları Ulusal Sağlık Hesapları Çalışmaları kapsamında, OECD standardında sağlık harcama verileri üretebilmek amacıyla, Türkiye İstatistik Kurumu ile mevcut işbirliğinin artırılması planlanmaktadır. Ayrıca ülkemizin diğer OECD ülkeleri arasında sağlık harcama indikatörleri açısından durumunu ortaya koyabilmek için güncel veri sağlanması önemlidir.

Yine aynı kapsamda kamu sağlık (tedavi-ilaç) harcamalarının da sistematik olarak ortaya konulabilmesi amacıyla daha detaylı analizler yapılması planlanmaktadır.

Ayrıca, Sağlık Bakanlığı hastanelerindeki hizmet ihalelerinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi konusunda bir çalışma yürütülmektedir. Bu çalışmada, Sağlık Bakanlığı hastanelerinde, yıllara göre hangi tür hizmet ihalelerinin yapıldığı ve bu ihaleler sonucunda hangi tür maliyetler oluştuğunu inceleyen bir rapor ortaya konacaktır. Bu hizmetlerin ihale edilmesi ile sağlanmış olan kâr/zarar ve hizmetlerin maliyet açısından değerlendirilmesi de bu raporun kapsayacağı önemli bir unsurdur.

Ek olarak, Tanı ve Tedavi Rehberleri geliştirilmesi çalışmalarına devam edilmektedir. Akılcı İlaç Kullanımı eğitimlerinin yaygınlaştırılması kapsamında ilgili eğitimlere devam edilmesi de planlanmaktadır.

Bölüm Çalışmaları

Bölümümüz Dr. Hakkı GÜRSÖZ’ün Başkan Yardımcılığı altında; Dr. Hasan Gökhun ÖNCÜL, Sağ. Kur. Yönt. Uzm. Hakan Oğuz ARI, Dr. Mümine Nurdan DOĞUKAN, Dr. Ayşegül GENÇOĞLU ve Uz. Dr. Banu AYAR’dan oluşan ekiple çalışmalarını sürdürmektedir.