Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri ile Mücadele Politikaları Raporu Yayımlandı

Türkiye’de Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri ile Mücadele Politikaları (Ülke Raporu) Yayımlandı.

Türkiye’de Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri ile Mücadele Politikaları (Ülke Raporu) Yayımlandı.

Türkiye’de Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri ile Mücadele Politikaları (Ülke Raporu) (Türkçe)

Türkiye’de Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörleri ile Mücadele Politikaları (Ülke Raporu) (İngilizce)

Giriş Yazısı

Yirminci yüzyılda dünyada eğitim ve gelir düzeyindeki yükselme, beslenme alışkanlıklarının değişmesi, bulaşıcı hastalıkların kontrolü gibi etkenler beklenen yaşam süresinin artmasına neden olmuştur. Yaşam süresinin uzaması istenen bir şey olmakla birlikte, paralelinde bulaşıcı olmayan kronik hastalıkların görülme sıklığında artış meydana gelmiştir. Yaşlı nüfusun çocuk nüfusa oranla artış içinde olması, toplumdaki sağlık sorunlarının çocukluk çağı hastalıklarından yaşlı nüfusta görülen bulaşıcı olmayan kronik hastalıklara doğru kaymasına yol açmıştır.

Yapılan çalışmalar, ülkelerin gelişmişlik düzeylerine ve sosyal sınıfların yapısına bakılmaksızın kronik hastalıkların günden güne arttığı konusunda alarm vermektedir. Bulaşıcı olmayan hastalıklar (kalp-damar hastalıkları, diyabet, kanserler, kronik solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere) küresel ölümlerin %60’ını oluşturmaktadır. Bu da dünyadaki 58,7 milyon ölümün 35 milyonuna denk gelmekte ve bunların büyük kısmı (28,1 milyon) orta ve düşük gelirli ülkelerde meydana gelmektedir. Yalnızca gelişmekte olan ülkelerde her yıl bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı olarak gerçekleşen 60 yaş altında görülen sekiz milyon erken ölüm “önlenebilir” ölümlerdir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı ölümlerin 2006-2015 yılları arasında %17 oranında artacağını bildirmekte ve bu artışın Afrika Bölgesi’nde %24, Orta Doğu Bölgesi’nde ise %23 ile en fazla olacağını tahmin etmektedir.

Bulaşıcı olmayan hastalıklar düşük ve orta gelir düzeyli ülkelerde daha ağır bir yük oluşturmakta ve sağlık hizmeti, bakım ve tedavi masrafları kişileri hızla fakirlik sınırının altına düşürebilmektedir.

Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülke ekonomilerinde bulaşıcı olmayan hastalıklar büyük finansal ve ekonomik risk oluşturmakta, sağlık hizmeti sunum sistemlerinin sürdürülebilirliğini tehdit etmekte ve oluşturdukları üretim kaybı meydana getirdikleri doğrudan sağlık maliyetinden dört kat daha yüksek olmaktadır.

Günümüzde önlenebilir bulaşıcı olmayan hastalıklardan erken ölümlerin engellenmesi için tütün ve sigara kullanımının, sağlıksız beslenmenin, fiziksel hareketsizliğin ve alkol kullanımının önlenmesine yönelik kanıtlanmış çözümler mevcuttur. Ayrıca halkın sağlık ihtiyaçlarına daha etkili cevap verebilmek için sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi yaklaşımı da bu yönde önemli rol oynamaktadır.

Bu amaçla; DSÖ Küresel Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Stratejisi 2008-2013 Eylem Planını hazırlamış ve altı ana hedef belirlemiştir. Bu hedefler:

I. Küresel ve ulusal düzeyde bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadelede önceliğin arttırılması,

II. Ulusal düzeyde politika ve planların oluşturulması ve güçlendirilmesi,

III. Temel ortak risk faktörlerine (tütün kullanımı, sağlıksız beslenme, fiziksel hareketsizlik

ve alkol kullanımı) yönelik müdahalelerin geliştirilmesi,

IV. Bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi ve kontrolünde araştırmaların teşviki,

V. Bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi ve kontrolünde işbirliğinin teşviki,

VI. Tüm düzeylerde (ulusal, bölgesel, küresel)
izleme ve değerlendirme.

DSÖ “Küresel Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü Stratejisi 2008-2013 Eylem Planı”nın uygulama sürecinde gerek görülen çok sektörlü benimsenme ve çok sektörlü faaliyetleri güçlendirme gayesi ile Temmuz 2010’da oluşturulan Küresel Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Ağı (NCDnet) faaliyetlerine başlamış, 24 Şubat 2010 tarihinde Cenevre’de ilk Küresel Forum Toplantısını gerçekleştirmiştir. T.C. Sağlık Bakanlığı 24 Şubat 2010 tarihinde gerçekleştirilen “Birinci NCDnet Küresel Forumu”’na katılım sağlamıştır.

Bulaşıcı Olmayan Kronik Hastalıklara ilişkin Binyılın Kalkınma Hedefleri içinde herhangi bir hedef yer almamaktadır. Ancak gerek demografik geçiş ve gerekse bu hastalık grubunun dünyada oluşturduğu hastalık yükü nedeniyle bulaşıcı olmayan hastalıklardan korunmaya ilişkin hedeflerin Binyıl Kalkınma Hedeflerine eklenmesinin ve bu yönde Avrupa Birliği ile DSÖ’nün dayanışmasının gerekliliği bildirilmekte ve üye devletlere bu konuda çağrıda bulunulmaktadır. Özellikle tütün kullanımı, sağlıksız beslenme, fiziksel hareketsizlik, aşırı alkol tüketimi gibi kronik hastalıklara yol açan risk faktörleri ve kalp ve damar hastalıkları, kanserler, kronik solunum yolu hastalıkları ve diyabet gibi hastalıkların oluşturduğu sosyoekonomik yükün etkisi ile mücadelede sadece sağlık hizmetlerinin değil, atılacak kararlı politik adımların öneminden bahsedilmektedir.

Bu amaçla; kalp hastalıkları, kanserler, kronik solunum yolları hastalıklarının insan sağlığı ve ülke ekonomileri açısından yarattığı tehlikelere dikkat çekmek amacıyla Birleşmiş Milletler 64. Genel Kurulu’nun “Binyıl Zirvesi’nin Sonuçlarının İzlenmesi”ne ilişkin gündem maddesi çerçevesinde “Bulaşıcı Olmayan Kronik Hastalıkların Önlenmesi ve Kontrolü” başlıklı karar tasarısı yayınlanmış, Avrupa Birliği Delegasyonu tarafından da kabul edilmiştir. Eylül 2011’deki Birleşmiş Milletler 66. Genel Kurulunda bu konuda yüksek düzeyli bir etkinlik düzenlenmesi planlanmıştır.