31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü

Antalya İl Sağlık Müdürü Dr. Adem Bilgin, 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü nedeniyle yazılı bir açıklama yaptı.

Antalya İl Sağlık Müdürü Dr. Adem Bilgin, 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü nedeniyle yazılı bir açıklama yaptı.

31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü

Dünyada ve ülkemizde 1987 yılından beri 31 Mayıs tarihi Dünya Tütünsüz Günü olarak kutlanmakta ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen tema çerçevesinde aktiviteler gerçekleştirilmektedir.  Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2011 yılı Dünya Tütünsüz Günü teması olarak “Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi” belirlenmiştir.

Tütünle mücadelede ilk uluslararası anlaşma olan “Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi (TKÇS)” 21 Mayıs 2003 tarihinde Dünya Sağlık Örgütünün 56. Dünya Sağlık Asamblesinde kabul edilmiştir. 28 Nisan 2004 tarihinde ülkemiz adına Sağlık Bakanımız tarafından imzalanmış olan sözleşme 25 Kasım 2004’de TBMM’de onaylanmıştır. Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi dünyanın en önde gelen tütün kontrol aracıdır ve halk sağlığının korunması ve gelişmesinde önemli bir başarı sağlamıştır. Yürürlüğe girdiği tarihten 2011 yılına kadar 170’den fazla taraf ülkeyle Birleşmiş Milletler tarihinin en hızlı ve en yaygın şekilde benimsenen antlaşması olmuştur. Bu antlaşma; herkesin en yüksek standartlarda sağlık hakkı olduğunu kanıtlamış ve bilimsel altyapıya ek olarak tütün kontrol çalışmalarına yasal boyut kazandırmıştır.

Tütün kullanımı önlenebilir ölümlere neden olmaktadır. Bu yıl dünyada 5 milyondan fazla insan tütünle bağlantılı kalp krizi, felç, kanser, akciğer rahatsızlıkları ve diğer hastalıklardan ölmektedir. Gerekli önlemler alınmadığı taktirde 2030 yılına kadar tütün kullanımı küresel salgınından yıllık ölüm 8 milyona çıkacaktır. 20. yüzyılda 100 milyon kişi tütün kullanımından ölmüş; 21. yüzyılda ise bu sayının 1 milyar kişiye ulaşacağı beklenmektedir. Dünya Sağlık Örgütü Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi taraflarına, ülkelerin ve Avrupa Birliğinin resmi olarak kabul ettiği yasal yükümlülükler sunmaktadır. Bu yükümlülükler:

  • Tütün endüstrisinin ticari ve diğer kazanılmış haklarından halk sağlığı politikalarını korumak,
  • Tütün arzlarını azaltacak fiyat ve vergi önlemlerini benimsemek,
  • İnsanların tütün dumanına maruz kalmalarını engellemek,
  • Tütün ürünlerinin içeriklerini düzenlemek,
  • Tütün ürünlerinin ifşasını düzenlemek,
  • Tütün ürünlerinin etiketlenmesini ve paketlenmesini düzenlemek,
  • İnsanları tütün zararları hakkında uyarmak,
  • Tütün reklam, promosyon ve sponsorluğunu yasaklamak,
  • Tütün bağımlılığından kurtulmak için insanlara yardım önermek,
  • Tütün ürünlerinin yasadışı ticaretini kontrol etmek,
  • Tütün ürünlerinin reşit olmayan kimselere satışını ve indirimli satışlarını yasaklamak,
  • Tütün yetiştiriciliğine ekonomik olarak geçerli alternatifleri desteklemek,

Ülkemizde tütün ve tütün ürünleri kontrolünün sağlanması için, 4207 sayılı kanun ile yapılan düzenlemeler kapsamında çalışmalar uzun yıllardır yürütülmekte olup; 2008 yılından beri ivme kazanmıştır. Bu kanun kapsamında tütün ve tütün ürünlerinin kullanım ve satışını kontrol etmek amacı ile denetim ekipleri oluşturulmuş ve tüm ülke genelinde çalışmalarına devam etmektedirler. Ülke genelinde görevlendirilen 2848 denetim ekibi bulunmakta olup, bu ekipler marifetiyle 19 Mayıs 2008–31 Mart 2011 tarihleri arasında;

  • Kamu binası, özel işletme, toplu taşım aracı olmak üzere toplam 1.343.614 denetim yapılmış,
  • Çeşitli uygunsuzluk nedeni ile 47.942 tutanak düzenlenmiş,
  • Sigara içilmesi veya müsaade edilmesi vb. nedenler ile 48.804 adet cezai işlem uygulanmış olup,
  • Bu dönem içerisinde uygulanan para cezası tutarının ise 20.809.250 TL olduğu ve
  • Ülke genelinde %96 oranında yasaya uyum sağlanmış olduğu, görülmektedir.

Tütün Kontrol Çalışmalarının kısa dönem sonuçlarına bakacak olursak;

  • Gerek sigara içen gerekse içmeyen vatandaşlarımızdan büyük destek alındığı,
  • Dumansız Hava Sahası uygulaması ile birlikte kapalı ortamlarda hava kirlilik oranlarında ciddi azalmalar olduğu,
  • Kapalı alanlarda sigara dumanına pasif maruziyetin %60 azaldığı,
  • 2008 yılında yaklaşık 2.200.000 kişinin sigarayı bıraktığı,
  • Yasak olmamasına rağmen evlerde sigara içenlerin sayısının %35 azaldığı,
  • Ülkemizde 2008 yılında 16 milyon kişi sigara içmekte iken, 2010 yılında sigara içen nüfusun 14 milyona gerilediği,
  • 19 Temmuz 2009’da yürürlüğe giren kapalı alanda tütün ve tütün mamulü tüketimini yasaklayan kanun düzenlemesi sonrasında Türkiye’de son 15 yılın en düşük sigara satışının gerçekleştiği ve satışların %15 azaldığı,
  • Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre yaklaşık 20 bin esnafın işyerinde sigara satmayı bıraktığı tespit edilmiştir.

Ülkemizde 19 Mayıs 2008–31 Mart 2011 tarihleri arasında uygulanan sigara bırakma faaliyetleri kapsamında:

  • Bakanlığımız bünyesinde kurulan ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattının 27 Ekim 2010 tarihi itibari ile 24 saat esaslı faaliyete geçtiği, 90 hat kapasite ile 200 operatör hizmet vermekte,
  • Danışma hattına 5 aylık dönemde yaklaşık 1 milyon başvuru gerçekleşmekte,
  • Ülke genelinde faaliyet gösteren 230 adet sigara bırakma polikliniği bulunmakta,
  • Ülkemizde sigara bırakma tedavilerinde kullanılan ilaçların henüz geri ödeme kapsamında bulunmadığı ancak Bakanlığımız tarafından sigara bırakma faaliyetlerini desteklemek amacı ile ilaç satın alınarak uygun görülen 250 bin sigara bağımlısının tedavisinde kullanılmak üzere sigara bırakma polikliniklerince ücretsiz olarak ilaç dağıtımı yapılmaktadır.

Ülkemizdeki tütün ve tütün ürünü kullanımı ile mücadele konularında yürütülen çalışmalar nedeniyle;

  • Sigara ile mücadele çalışmalarından dolayı Dünya Sağlık Örgütü tarafından “2010 Özel Ödülü” Sayın Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan’a verilmiş,
  • Sağlık Bakanımız Sayın Prof. Dr. Recep AKDAĞ’a Dünya sağlık Örgütü tarafından 2008 yılında “Sigara ile Mücadele Ödülü” verilmiş,
  • Galatasaray Üniversitesi tarafından “En 2008” ödüllerinden “En İyi Sosyal Sorumluluk Projesi Ödülü”  Sayın Prof. Dr. Recep AKDAĞ’a verilmiş,
  • Dumansız Hava Sahası medya kampanyası Türkiye Halkla İlişkiler Derneğince “2011 Altın Pusula Büyük Ödülü”ne layık görülmüştür.

Ülkemizde 19 Mayıs 2008–31 Mart 2011 tarihleri arasında yürütülen “Dumansız Hava Sahası” çalışmaları ile diğer dünya ülkelerine örnek olmuştur. Önümüzdeki günlerde de tütün ve tütün ürünü tüketimi ile mücadelenin artarak devam edeceği, bu çalışmalara tüm toplumun, kurum ve kuruluşların destek olmaları ile sağlanacağı inancındayız.

Her şey sağlıklı bebek, sağlıklı çocuk, sağlıklı gençlik, sağlıklı aile ve sağlıklı toplum yaratmak için; hep birlikte el ele Dumansız Hava Sahası yaratmak için sigarayı bırakalım, sağlıklı yaşayalım.

Dr. Adem BİLGİN
Sağlık Müdürü